Kaplumbağaların Koruyucu Meleği Mona Khalil anıldı
Beyrut’ta yüzlerce kişi, İsrail hava saldırısında hayatını kaybeden çevreci Mona Khalil için bir araya geldi. Pazar günü düzenlenen anma törenine çevreciler, aktivistler, gazeteciler ve sevenleri katılırken, Khalil’in deniz kaplumbağalarını korumak için verdiği çeyrek asırlık mücadele dualarla anıldı.
Khalil’in ailesi, onun hayatını adadığı kaplumbağa koruma alanının akıbetinden endişeli. Mansouri sahilindeki “Orange House” olarak bilinen çevre merkezi ve pansiyon, saldırıda hasar görürken, bölgedeki yuvalama alanlarının sahipsiz kalmasından korkuluyor. Aile, Khalil’in yıllar süren emeğiyle oluşturduğu ekosistemin korunması için yetkililere çağrıda bulundu.
4 Haziran’da İsrail savaş uçakları, Lübnan’ın güneyindeki Sur kenti (Tyre) yakınlarındaki Mansouri sahilinde bulunan Khalil’in evini vurdu. “Orange House” adını taşıyan yapı, doğa turizmi ve çevre eğitimi için kullanılıyordu. Ağır yaralanan Khalil, iki hafta hastanede tedavi gördükten sonra 19 Haziran Cuma günü 77 yaşında hayatını kaybetti. Saldırı sırasında evde bulunan yardımcısı da yaralandı.
1949’da Nijerya’nın Lagos kentinde Lübnanlı bir ailede dünyaya gelen Khalil, yıllar sonra güney Lübnan’a döndü. 2000 yılında hayat arkadaşı Habiba Fayyad ile birlikte Orange House’u kurdu. Sahil şeridinde bir pansiyon olarak başlayan bu yer, zamanla Doğu Akdeniz’in en önemli deniz kaplumbağası koruma merkezlerinden birine dönüştü. Caretta caretta ve yeşil deniz kaplumbağalarının yuvalarını koruyan Khalil, nesli tükenmekte olan türlerin bölgede varlığını sürdürebilmesi için her yaz sahili nöbetle geçirdi.
Kuzeni gazeteci Ramsay Short, sosyal medyada yayımladığı veda mesajında Khalil’in evini terk etmeyi reddettiğini belirtti: “Güney Lübnan’daki Orange House’daki evinden ayrılmayı hep reddettin. Kaplumbağaları korudun, inanılmaz bir çevre mücadelesi verdin ve evini herkese açtın — aileye, arkadaşlara, yabancılara.” Short, Khalil’in hayatı boyunca büyük kişisel acılar yaşadığını ancak bunları “olağanüstü bir zarafetle” karşıladığını söyledi.
Çevre aktivisti Maya Chams Ibrahimchah ise Khalil’in hikâyesinin 1999’da karanlık bir sahilde başladığını anlattı: “Bir deniz kaplumbağasının Akdeniz’den çıkıp yumurtlamasını izledi. Çoğu insan için geçici bir andı. Mona Khalil için bir yaşam amacına dönüştü.” İbrahimchah, “Onun anıtı, onun adı unutulduktan çok sonra bile bu sularda yüzmeye devam edecek kaplumbağalar olacak” dedi.
Khalil, savaş, siyasi istikrarsızlık ve ekonomik krizlere rağmen çalışmalarını sürdürdü. İsrail saldırıları defalarca güney Lübnan’ı vururken o sahili terk etmedi. Khalil’in ölümü BBC’den New York Times’a, AP’den Al Jazeera’ye kadar çok sayıda uluslararası medya kuruluşunda geniş yankı buldu.