Petrolde sert düşüş: Hürmüz’de sevkiyatlar normalleşmeye başladı
ABD ile İran arasında 14 Haziran’da imzalanan çerçeve mutabakat, küresel petrol piyasalarında beklenen depremi yarattı. Haftalardır savaş riskiyle 127 dolara kadar fırlayan Brent petrol, Hürmüz Boğazı’nın yeniden uluslararası sevkiyata açılmasıyla birlikte sert bir düşüş yaşayarak 78 dolar seviyesine geriledi.
Hürmüz Boğazı’nda geçen hafta boyunca günde sadece 2 ila 6 geminin geçiş yapabildiği kritik noktada, mutabakatın ardından Suudi tankerleri ve uluslararası yük gemileri yeniden rotalarını çizmeye başladı. Trafik henüz normal seviyesi olan günlük 60-140 gemiye ulaşmamış olsa da denizcilik kaynakları “normalleşmenin başladığını” teyit ediyor.
Piyasalar bu gelişmeyi savaş risk priminin tamamen ortadan kalkması olarak okudu. Brent petrolde haftalık kayıp yüzde 5’e yaklaşırken, Batı Teksas türü ham petrolde de benzer oranda düşüş kaydedildi. Analistler düşüşün bir kısmının “beklenti kaynaklı” olduğunu, fiziki arzın tam anlamıyla normale dönmesinin haftalar alabileceğini belirtiyor.
Mutabakatın detaylarına göre İran, Hürmüz Boğazı’ndaki mayın temizliği ve güvenlik önlemlerini kademeli olarak kaldıracak. Buna karşılık ABD, İran petrolüne yönelik bazı yaptırımları gevşetme taahhüdünde bulundu. Taraflar arasındaki görüşmelerin önümüzdeki günlerde daha kapsamlı bir anlaşmaya evrilmesi bekleniyor.
Türkiye açısından tablo iki yönlü. Bir yandan akaryakıt maliyetlerindeki düşüş pompa fiyatlarına olumlu yansıyabilir. Öte yandan İran’ın üretim kapasitesini tam olarak devreye sokması durumunda küresel petrol arz fazlası oluşabilir. Uzmanlar ÖTV ve KDV yükü nedeniyle düşüşün pompa fiyatlarına birebir yansımasının mümkün olmadığını, dolar/TL kurunun da denkleme dahil edilmesi gerektiğini vurguluyor.
Bazı piyasa yorumcuları 78-80 dolar bandının Brent petrol için kısa vadede dip seviye olabileceğini, ancak İran’ın fiili üretim artışına ilişkin somut veriler gelmeden yeni bir düşüş dalgasının da göz ardı edilmemesi gerektiğini söylüyor. Gözler önümüzdeki hafta açıklanacak ham petrol stok verileri ve OPEC+’ın olası hamlelerinde.