Trump: İran anlaşması koşulsuz teslimiyet, yetkilerimin sınırı yok
ABD Başkanı Donald Trump, İran ile yaklaşık üç buçuk ay süren çatışmaların ardından varılan anlaşmayı “koşulsuz teslimiyet” olarak nitelendirdi ve güç kullanma yetkisinin sınırı olmadığını açıkladı.
Axios’a verdiği röportajda konuşan Trump, başkomutan sıfatıyla yetkilerinin sınırsız olduğunu savundu. Kongre’nin War Powers Resolution (Savaş Güçleri Kararı) kapsamında yeni bir yetki vermesine gerek olmadığını belirten Trump, bu yasayı anayasaya aykırı bulduğunu yineledi.
Beyaz Saray, Kongre’ye gönderdiği bildirimde çatışma durumunun ateşkesle sona erdiğini ve bu nedenle yeni bir yetkiye ihtiyaç duyulmadığını kaydetti.
ABD ile İran arasındaki çatışma, Hürmüz Boğazı’nın kapanması ve enerji piyasalarında dalgalanmaya yol açmıştı. Trump yönetimi, İran’ın nükleer programını durdurmayı ve bölgesel gerilimi azaltmayı hedefleyen bir mutabakat zaptına (MOU) imza attı.
Anlaşma Perşembe günü imzalandı. Trump bunu İran’ın yenilgisi olarak sunarken Başkan Yardımcısı Vance, anlaşmada doğrudan ABD vergi mükellefi fonu kullanılmadığını ve İran’a 300 milyar dolar ödeme yapılmadığını vurguladı. Yaptırımların kademeli olarak kaldırılacağı, İran’ın nükleer programına ilişkin taahhütlerine bağlı olduğu belirtildi.
Temsilciler Meclisi’nde Trump’ı İran’daki çatışmadan güçlerini çekmeye zorlayan bir karar 215-208 oyla kabul edilmiş ancak Senato’da benzer girişimler başarısız olmuştu. Trump’ın söz konusu kararı veto etmesi bekleniyor.
Muhalifler, başkana sınırsız yetki verilmesinin anayasal dengeyi bozduğunu savunurken Trump yönetimi, bu tür kısıtlamaların müzakere gücünü zayıflattığını ve ABD’nin ulusal güvenliğini riske attığını ileri sürüyor.
War Powers Resolution, 1973’te Vietnam Savaşı’nın ardından başkanın savaş yetkisini sınırlamak için çıkarılmıştı. Ancak çok sayıda başkan bu yasayı anayasaya aykırı bularak dar yorumladı. Trump’ın bu hamlesi, Kongre ile yürütme arasındaki savaş yetkisi tartışmasını yeniden alevlendirdi.
Anlaşmanın uygulanması, İran’ın tutumu ve Kongre’nin atacağı adımlar önümüzdeki günlerde belirleyici olacak.